Home › Kennisbank

Bouw cao: lonen, toeslagen, reisuren en overwerk

De bouw cao, voluit de cao Bouw en Infra, bepaalt wat je je mensen minimaal moet betalen en onder welke voorwaarden ze werken. Voor de meeste werkgevers in de bouw en installatie is die cao algemeen verbindend verklaard, wat betekent dat je hem moet volgen ook als je nergens bij aangesloten bent. In de praktijk gaat het bij een controle of een geschil zelden over het uurloon zelf. Het gaat over reisuren die niet zijn uitbetaald, over toeslagen die iemand wel had moeten krijgen en over urenregistratie die niet klopt of ontbreekt. Dit artikel zet op een rij wat de cao regelt en waar het in de praktijk misgaat.

Wat de bouw cao precies regelt

De cao Bouw en Infra dekt bedrijven waarvan het werk grotendeels uit bouwactiviteiten bestaat: burgerlijke en utiliteitsbouw, grond-, weg- en waterbouw, afbouw en gespecialiseerde aannemerij. Of jouw bedrijf eronder valt hangt af van je hoofdactiviteit, niet van je SBI-code alleen. Installatiebedrijven vallen vaak onder een eigen cao, en schilders en stukadoors kennen ook eigen regelingen. Bij gemengde bedrijven is het verstandig dit eenmalig uit te zoeken en vast te leggen; een verkeerde cao toepassen kost bij een controle veel meer dan die uitzoektijd.

De cao regelt in grote lijnen vier dingen. Ten eerste de beloning: functie-indeling, loongroepen, minimumlonen en periodieke verhogingen. Ten tweede de arbeidsduur: de normale werkweek, roostervrije dagen, vakantiedagen en de regels rond meer of minder werken. Ten derde de toeslagen: overwerk, ploegendienst, onwerkbaar weer, consignatie en vergoedingen voor reizen en verblijf. En ten vierde de administratieve verplichtingen, waaronder de urenregistratie en de loonstrook.

Loongroepen en functie-indeling

De cao werkt met functiegroepen. Elke functie is ingedeeld in een groep op basis van complexiteit, zelfstandigheid en verantwoordelijkheid, en bij elke groep hoort een minimumuurloon dat jaarlijks wordt aangepast. Een aankomend vakman zit lager dan een gespecialiseerd vakman, die op zijn beurt lager zit dan een voorman of uitvoerder. Daarnaast bestaan er aparte schalen voor uta-personeel, dus technisch en administratief kantoorpersoneel.

Exacte bedragen noem ik hier bewust niet, omdat ze meerdere keren per jaar wijzigen en een verouderd bedrag erger is dan geen bedrag. De actuele loontabellen vind je bij Bouwend Nederland, bij de vakbonden en op cao-partijen.nl, waar de volledige cao-tekst met bijlagen staat. Zet in je agenda dat je die tabellen twee keer per jaar controleert, en vergeet niet dat een verhoging doorwerkt in alles wat een percentage van het uurloon is, zoals overwerktoeslagen en vakantietoeslag.

Een fout die je vaak ziet: iemand wordt aangenomen in een lage groep en groeit door in taken, maar de indeling wordt nooit bijgewerkt. Twee jaar later doet die man zelfstandig complete klussen tegen het loon van een aankomend vakman. Dat is een nabetalingsrisico. Loop de indelingen jaarlijks door.

Reisuren en reiskosten

Reisuren zijn het onderwerp waar de meeste discussie over ontstaat. De hoofdlijn is dat reistijd naar een vast werkadres eigen tijd is, dat reistijd naar wisselende projectlocaties in veel gevallen wel vergoed moet worden en dat tijd tussen projecten onder werktijd valt. Voor de bestuurder van de bedrijfsbus gelden vaak andere regels dan voor de meerijders. Daarnaast regelt de cao een kilometervergoeding voor eigen vervoer en verblijfkosten bij verafgelegen werk.

De precieze uitwerking verschilt per cao-versie en per situatie, dus lees het artikel over reisuren in de actuele cao-tekst door, leg intern vast hoe jij het toepast en zorg dat je monteurs dat weten. Onduidelijkheid kost op termijn meer dan de vergoeding zelf, omdat mensen dan zelf invullen wat redelijk is.

Overwerk, ploegendienst en bijzondere toeslagen

Overwerk is werk boven de normale arbeidsduur, en de cao kent daar toeslagpercentages voor die oplopen naarmate je later op de dag of in het weekend werkt. Werk op zaterdag kent een ander percentage dan werk op zondag of een feestdag, en nachtwerk weer een ander. Verder zijn er regelingen voor ploegendienst, voor consignatie of storingsdienst, en voor situaties waarin het werk stil ligt door vorst of extreme neerslag.

De valkuil zit bijna altijd in de administratie. Meldt een monteur pas twee weken later dat hij om zeven uur 's avonds nog een lekkage verhielp, dan gaat het als gewone uren de loonrun in. Dat kost jou niets, maar het is achterstallig loon. Andersom gebeurt net zo vaak: uren die als overwerk worden geboekt terwijl de week verder niet vol was.

Urenregistratie: de basis onder de bouw cao

Je bent als werkgever verplicht een deugdelijke urenregistratie bij te houden. Dat volgt uit de Arbeidstijdenwet en uit de cao zelf, en sinds Europese rechtspraak wordt daar strenger naar gekeken. De registratie moet per werknemer laten zien wanneer er is gewerkt, hoeveel uren, en hoe die uren zijn opgebouwd. Bij een controle door de Arbeidsinspectie of bij een geschil met een oud-werknemer is jouw administratie het enige bewijs dat je hebt. Ontbreekt die, dan wordt de lezing van de werknemer meestal gevolgd.

Wat een goede registratie in de bouw minimaal bevat:

• Datum, begin- en eindtijd, en de genoten pauze per werknemer
• Het project of de klus waaraan de uren zijn besteed
• Onderscheid tussen normale uren, overwerk, reisuren en wachturen
• Verlof, ziekte, roostervrije dagen en onwerkbaar weer als aparte soorten
• Een akkoord van de werknemer of leidinggevende op de weekstaat

Papieren weekbriefjes voldoen technisch gezien, maar leveren in de praktijk problemen op. Ze raken kwijt, komen te laat binnen, en niemand kan achteraf zeggen of die vier uur nu overwerk was. Een <a href="/urenregistratie-app/">urenregistratie app voor de bouw</a> waarin de monteur op locatie zijn uren op de klus schrijft, lost het grootste deel daarvan op: de uren staan direct bij het juiste project, de soort uren wordt bij het invoeren gekozen en je ziet aan het eind van de week meteen wie nog niets heeft ingevuld. Wil je eerst simpel beginnen, dan kun je met een <a href="/tools/urenregistratie-excel/">urenregistratie in Excel</a> al een heel eind komen, zolang je maar dezelfde velden aanhoudt.

Waar het in de praktijk misgaat

Drie dingen kom je het vaakst tegen. Achterstallige verwerking: uren die pas na weken binnenkomen, waardoor niemand meer weet wat er is gebeurd. Een verouderde functie-indeling, waardoor iemand jarenlang te laag betaald krijgt. En reisuren die stilzwijgend niet worden vergoed omdat het altijd zo ging. Alle drie los je op met een strak weekritme: uren binnen, controleren, goedkeuren, en pas dan de loonrun.

Wil je zien hoe uren, reisuren en overwerk er in de praktijk uitzien in een monteur-app, dan kun je zonder account rondkijken in de <a href="https://demo.nucora.nl/monteur/">live demo van de monteur-app</a>. Boek een uurtje op een klus, kies de soort uren en bekijk wat er aan de kantoorkant binnenkomt. Dan zie je meteen of dit past bij hoe jouw ploeg werkt.